Кафедра тэорыі і гісторыі інфармацыйна-дакументных камунікацый

Штат кафедры - 14 выкладчыкаў і 2 лабаранты першай катэгорыі. З іх 8 штатных выкладчыкаў і 6 чалавек – сумяшчальнікаў. Сярод штатных выкладчыкаў працуюць 2 прафесары (Лявончыкаў В. Е., Касап В. А.),              4 дацэнты (Доўнар Л. І., Саітава В. І., Стрыжонак І. М., Саломка А. І.),          1 старшы выкладчык (Бушуева В. В.) і 1 выкладчык (Раманава Ж. Л.). З 6 выкладчыкаў-сумяшчальнікаў – 2 дацэнты (Кузьмініч Т. В.,             Прадзеіна А. В.), 2 старшыя выкладчыкі (Сабалеўская В. А.,             Самайлюк Т. А.) і 2 выкладчыкі (Базылевіч Ю. Г., Дубай С. С.).

Кафедра тэорыі і гісторыі інфармацыйна-дакументных камунікацый як самастойнае арганізацыйнае падраздзяленне была створана ў 1960 годзе на бібліятэчным факультэце Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага. З моманту заснавання яе назва неаднаразова змянялася: “Кафедра бібліяграфіі”, “Кафедра агульнай бібліяграфіі”, “Кафедра бібліяграфіі і дакументазнаўства”. Назву “Кафедра гісторыі і тэорыі інфармацыйна-дакументных камунікацый” яна атрымала 3 мая 2003 г., пасля праведзеных на факультэце структурных зменаў.

Узначальвае кафедру доктар педагагічных навук, прафесар                        В. Е. Лявончыкаў. Выкладчыкі кафедры забяспечваюць выкладанне асноўных тэарэтычных і гістарычных агульнапрафесійных дысцыплін, а менавіта: “Тэорыя інфармацыі і камунікацыі”, “Дакументалогія”, “Гісторыя кнігі”, “Бібліятэказнаўства: тэорыя і гісторыя”, “Бібліяграфазнаўства: тэорыя і гісторыя”, “Асновы навукова-даследчай работы”, “Інфармацыйная культура асобы”. Кафедра вядзе падрыхтоўку спецыялістаў у галіне бібліятэчнай справы па наступных спецыялізацыях: “Навукова-метадычная дзейнасць бібліятэк”, кваліфікацыя: “Бібліятэкар-бібліёграф. Менеджэр”, “Бібліятэчна-бібліяграфічнае краязнаўства”, кваліфікацыя: “Бібліятэкар-бібліёграф”.

Першая спецыялізацыя фарміруецца з выпускнікоў каледжнай групы                (25 чалавек) Магілеўскага бібліятэчнага тэхнікума імя А. С. Пушкіна. Студэнты гэтай спецыялізацыі больш глыбока вывучаюць метадалагічныя і тэарэтычныя пытанні бібліятэчна-бібліяграфічных даследаванняў, арганізацыю, методыку навукова-метадычнай і інавацыйнай дзейнасці бібліятэк, атрымоўваюць веды, уменні і навыкі складання метадычных матэрыялаў. Выпускнікі гэтай спецыялізацыі (пасля адаптацыі) могуць працаваць і працуюць у навукова-даследчых аддзелах кнігазнаўства, бібліятэказнаўства і бібліяграфіі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі; ў аддзелах бібліятэказнаўства абласных бібліятэк, у методыка-бібліяграфічных аддзелах ЦБС публічных масавых бібліятэк на пасадах метадыстаў.

Спецыялізацыя “Бібліятэчна-бібліяграфічнае краязнаўства” фарміруецца з абітурыентаў (10-15 чалавек), якім з ІІІ курса пачынаюць чытацца паглыбленыя курсы па гісторыі краязнаўства Беларусі, па арганізацыі і тэхналогіі камплектавання краязнаўчых фондаў, бібліятэчна-бібліяграфічным абслугоўванні па краязнаўству, бібліяграфаванню краязнаўчых бібліяграфічных рэсурсаў, краязнаўчым крыніцазнаўстве. Выпускнікі гэтай спецыялізацыі працуюць у аддзелах краязнаўства абласных бібліятэк, узначальваюць краязнаўчую бібліятэчна-бібліяграфічную дзейнасць у цэнтралізаваных бібліятэчных сістэмах публічных масавых бібліятэк.

З мэтай павышэння эфектыўнасці навучання студэнтаў, выкладчыкі кафедры (Саітава В. І., Касап В. А., Доўнар Л. І., Лявончыкаў В. Е., Стрыжонак І. М., Саломка А. І., Бушуева В. В., Раманава Ж. Л.) актыўна ўкараняюць сучасныя метады навучання: чытаюць лекцыі–прэзентацыі, выкарыстоўваюць метады праблемнага навучання; на семінарскіх і практычных занятках прымяняюць дзелавыя гульні, дыялогавыя метады. Пытанні да семінарскіх заняткаў будуюцца такім чынам, каб пабудзіць студэнтаў да вывучэння пэўных навуковых артыкулаў, іх самастойнага аналізу і вызначэння на аснове прачытанага асноўных палажэнняў, выказаных аўтарамі. Штогод выкладчыкі кафедры прымаюць удзел у міжнародных і ўнутрыуніверсітэцкіх навуковых і навукова-метадычных канферэнцыях. Напрыклад, Доўнар Л. І., кандыдат педагагічных навук, дацэнт кафедры, не толькі актыўна выступае на навуковых форумах, але і ўдзельнічае ў іх арганізацыі і правядзенні, у распрацоўцы грантаў, акрамя гэтага з’ўляецца складальнікам навуковых выданняў міжнародных канферэнцый такіх як, напрыклад, “Недзяржаўная выдавецкая дзейнасць у Беларусі: гісторыя і сучаснасць” (Мінск, 1997), “Дзеля блізкіх і прышласці” (да 165-годдзя са дня нараджэння А. Ельскага) (Мінск, 1999), “Беларуская кніга ў кантэксце сусветнай кніжнай культуры” (Мінск, 2006. Ч. 1–2; Мінск, 2008. Вып. 2) і інш., прымала ўдзел у складанні бібліяграфічных паказальнікаў з серыі “Дзеячы беларускай навукі і культуры Беларусі”. Старшы выкладчык кафедры Бушуева В. В. валодае англійскай мовай, веданне якой – неабходная ўмова цікавага і якаснага выкладання ёй такіх курсаў, як “Сусветная гісторыя бібліяграфіі”, “Замежныя бібліяграфічныя базы даных”, “Міжнароднае супрацоўніцтва ў галіне бібліятэчна-бібліяграфічнай і інфармацыйнай справы”.

Выкладчыкамі кафедры падрыхтаваны манаграфіі, падручнікі, вучэбныя дапаможнікі, шматлікія навуковыя артыкулы, складзены і выдадзены тыпавыя праграмы па асноўных тэарэтычных і гістарычных дысцыплінах. Так, апублікаваны 2 манаграфіі В. Е. Лявончыкава: “Агульная рэтраспектыўная бібліяграфія кніг Беларусі” і “Система библиографической информации союзной республики”, вучэбныя дапаможнікі В. Е. Лявончыкава “Беларуская бібліяграфія: Агульны курс”, Кузьмініч Т. В. “Інфармацыйная культура асобы”, Саломкі А. І. “Кніга Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны”, Саітавай В. І. “Сусветная гісторыя бібліяграфіі (да сярэдзіны ХХ ст.)”. Важнай справай з’явілася стварэнне              Лявончыкавым В. Е. у сааўтарстве з Дзямешкай Л. А. і Саматыя Р. І. “Тлумачальнага слоўніка бібліятэчных і бібліяграфічных тэрмінаў”, які ў 2002 годзе заняў першае месца ў конкурсе на лепшую працу па бібліятэказнаўству, што праводзіць Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. У 2003 г. у выдавецтве “Вышэйшая школа” выйшла перапрацаванае і дапоўненае выданне гэтага слоўніка, якое было аднесена да сацыяльна значных выданняў і распаўсюджана па бібліятэках Беларусі.

Выкладчыкі кафедры Стрыжонак І. М. і Раманава Ж. Л. спалучаюць аудыторныя заняткі па курсу “Бібліятэказнаўства. Тэорыя” з наведваннем і вывучэннем вопыту практычнай дзейнасці лепшых бібліятэк г. Мінска, выкладчык Саломка А. І. ў межах адпаведных дысцыплін арганізуе экскурсіі ў Дом Друку, у выдавецтвы і буйныя кнігасховішчы рэдкай кнігі. Такім чынам, падтрымліваецца шчыльная сувязь паміж вучэбнай установай і ўстановамі, якія ажыццяўляюць практычную дзейнасць, а тэарэтычныя веды актуалізуюцца і ўзбагачаюцца інавацыйнымі распрацоўкамі. На кафедры актыўна і паспяхова вядзецца падрыхтоўка навуковых кадраў. Пад кіраўніцтвам загадчыка кафедры Лявончыкава В. Е. ўжо падрыхтавана і абаронена 5 кандыдацкіх дысертацый.

Зараз на кафедры 2 аспіранты дзённага навучання (Вайцэховіч Н. Ю. і Балукова Н. У.) і адзін завочнага навучання (Валодзіна А. Б.). Навуковыя кіраўнікі – прафесары Касап В. А. і Лявончыкаў В. Е. Тэматыка кандыдацкіх дысертацый з’яўляецца актуальнай і значнай для навукі Беларусі. Напрыклад: “Інавацыйная дзейнасць публічных бібліятэк” (аспірантка Балукова Н. У.), “Бібліятэка вышэйшай навучальнай установы ў сістэме ўпраўлення ведамі” (аспірантка Валодзіна А. Б.) і інш. Штогод на кафедры рыхтуецца 2-3 магістранты, вынікам працы якіх з’яўляецца падрыхтоўка і абарона магістарскіх дысертацый на прысваенне акадэмічнай ступені магістра педагагічных навук. Пад кіраўніцтвам выкладчыкаў студэнты рыхтуюць даклады для навуковых канферэнцый, пішуць артыкулы, прымаюць удзел у рэспубліканскіх канферэнцыях навуковых работ. Выкладчыкі кафедры ўдзельнічаюць у распрацоўцы навуковых тэм. Так, у 2006-2010 гадах распрацоўваюцца дзьве тэмы: “Бібліятэкі Рэспублікі Беларусь у сістэме сацыякультурных камунікацый” (навуковы кіраўнік Лявончыкаў В. Е.) і “Кніжная культура Беларусі: гісторыка-тэарэтычны аспект” (навуковы кіраўнік Доўнар Л. І.).