Пошук па сайту




Гжельский государственный университетГомельский государственный технический университет
Белорусский государственный экономический университетБелорусская медицинская академия последипломного образования
Белорусский государственный технологический университетФНКА Белорусов России




Нравится

Погода Минск
Информация сайта pogoda.by




«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

15.05.2018
З 27 па 29 красавіка 2018 года ў Мінску адбылася ХІІ Міжнародная навуковая канферэнцыя «Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання» – адзіны ў сваім родзе ў Рэспубліцы інавацыйны навуковы праект па сістэмнай падтрымцы, развіццю і прапагандзе традыцыйнай культуры, а таксама па інтэграванню яе развіваючага і этнаэкалагічнага патэнцыяла ў маладзёжнае асяроддзе, які штогод ладзяць Міністэрства культуры і сталічны ўніверсітэт культуры і мастацтваў.

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

У 2004 годзе Беларусь далучылася да канвенцыі ЮНЭСКА па ахове нематэрыяльнай культурнай спадчыны, хаця больш дакладная назва таго, што ахоўвае канвенцыя – «вусная і неасязаемая спадчына чалавецтва». І з 2006 года, па ініцыятыве тагачаснага рэктара ўніверсітэта культуры і мастацтваў доктара педагагічных навук Ядвігі Грыгаровіч, у Мінску праводзіцца канферэнцыя «Аўтэнтычны фальклор». Паколькі вышэйузгаданая канвенцыя ЮНЭСКА скіравана выключна на тыя з’явы, што існуюць ў рэальным часе (звычаі і абраднасць, характэрныя для побыта і мадэляў паводзін народа, якія, ня гледзячы на перашкоды, не перапыняюцца і сёння), фармат, які спакваля склаўся для правядзення канферэнцыі мае тры напрамкі: навуковы (даклады даследчыкаў і папулярызатараў фальклору і нематэрыяльнай культурнай спадчыны); рэпрэзентатыўны (знаёмства грамадскасці з элементамі спадчыны – мастацтвам носьбітаў аўтэнтычнага фальклору); этнакультурна-выхаваўчы (пошук інтэграцыі спадчыны у сучаснасць праз постфальклор – маладых пераемнікаў яе элементаў; паводле «крылатага выраза» аднога з даследчыкаў: «пераемнікаў, якія жадаюць быць падобнымі на фальклор»)… Досвед канферэнцый 2006–2018 гадоў сведчыць, што такі фармат запатрабаваны, «вытрымлівае» знешнія перашкоды, і рухае наперад дзейнасць па прыцягненні ўвагі грамадства да праблемы захавання нематэрыяльнай культурнай спадчыны, фактычна, – да праблемы захавання ідэнтыфікацыі беларусаў і звязаных з гэтым базавых элементаў іх этнічнай культуры.

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

Сёлета ў канферэнцыі ўзялі ўдзел больш за 120 даследчыкаў і фалькларыстаў-практыкаў з 9 краін (Беларусь, Балгарыя, Бельгія, Кітай, Літва, Расія, Польшча, Украіна, Францыя) і 15 фальклорных калектываў рознага ўзроставага і рэгіянальнага складу. Праграмныя даклады на пленарным пасяджэнні агучылі: этнамузыколаг Галіна Кутырова-Чубáля (Польшча) – «Беларускія песні з рытмаформулай “страла”: меладычныя версіі, семантычныя “перакадзiроўкi”»; этнахарэолаг Фларыян Карубі (Францыя) – «Эвалюцыя традыцыйнага французскага танца»; арганолаг Ігар Маціеўскі (Расія) – «Этнагістарычныя праявы ў традыцыйнай музычна-інструментальнай культуры ўсходніх славян і балтаў»; фалькларыст Наталля Мазурына (Беларусь) – «Вернасць прызначэнню: роля Уладзіміра Раговіча ў развіцці музычнай культуры Беларусі (да 80-годдзя майстра)». Навуковая дыскусія па пытаннях розных аспектаў сучаснага вывучэння і захавання фальклору, распачатая на пленарным пасяджэнні, працягнулася на секцыях канферэнцыі. Адна з іх, дарэчы, сёлета (у год, калі споўнілася б 80 год славутаму Уладзіміру Раговічу – вучню Рыгора Шырмы і саратніку Васіля Ліцьвінкі), цалкам была прысвечана ўнёску яго роду ў захаванне і папулярызацыю фальклору. Найбольш масава прайшла секцыя, прысвечаная фалькларыстыцы ў адукацыйнай прасторы, – відаць, наша грамадства пачынае адчуваць актуальнасць гэтай праблемы. Вельмі плённа была праведзена секцыя па арганалогіі і марфалогіі народных музычных інструментаў, дзе была выказана добра абгрунтаваная гіпотэза пра імёны беларускіх дудароў, адснятых для папулярнай савецкай кінахронікі 1939 года. Дударскі сюжэт з фільма-хронікі «Песні і танцы беларускага народа» (які сам па сабе з’яўляецца эксклюзіўным выпадкам у еўрапейскай і сусветнай аўдыявізуальнай антрапалогіі) быў вышуканы і ўведзены ў навуковы абарот таксама на канферэнцыі «Аўтэнтычны фальклор» яшчэ ў 2012 годзе. Як бачым, традыцыя навуковых дасягненняў і адкрыццяў у галіне айчыннай фалькларыстыкі менавіта на гэтым навуковым форуме БДУКМ, плённа доўжылася і сёлета, ператвараючы вынікі працы канферэнцыі ў адмысловы інфармацыйна-паводзінна-крэатыўны гіпертэкст сучаснай культуры, прысвечаны традыцыйнай спадчыне.

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

У навукова-практычнай частцы канферэнцыі адбыліся тры відовішчных інтэрактыўных мерапрыемствы, накіраваных на папулярызацыю фальклору: канцэрт носьбітаў аўтэнтычнага фальклору, майстар-класы яго вядучых даследчыкаў і пост-фальклорны канцэрт сучасных маладых пераемнікаў традыцыйнай спадчыны нашай Радзімы.

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

27 красавіка ў камернай зале БДУКМ адбыўся этнаграфічны канцэрт «Фальклор беларускай глыбінкі» з удзелам аўтэнтычных выканаўцаў – фальклорнага ансамбля «Паляшỳчкі» вёскі Букча Лельчыцкага раёна і музычнай інструментальнай капэлі «Круцеліца» з Вілейкі ў складзе: Іван Валынец (дыятанічныя цымбалы), Аляксандр Жук (традыцыйная скрыпка), Уладзімір Версан (баян). Наведвальнікі адзначылі выдатную вакальную форму паважаных лельчыцкіх спявачак, а кожны найгрыш вілейскай капэлі ператвараўся ў масавы імправізаваны танец аўдыторыі: гледачам была цяжка ўсядзець у крэслах, пачуўшы іх пераліўчатыя і гнуткія народныя мелодыі.

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

Выязныя майстар-класы 28 красавіка правялі ў заўсёды гасцінным для аматараў аўтэнтыкі Беларускім дзяржаўным музеі народнай архітэктуры і побыту слынныя дзеячы фальклорнага руху, а таксама ўплывовыя даследчыкі еўрапейскага фальклору: Рэгіна Гамзовіч і Аляксей Глушко (Беларусь) – «Вопыт здымак фільма “Вяселле па-рáдзілавіцку” ў працэсе падрыхтоўкі дасье элемента гісторыка-культурнай спадчыны»; Ірына Папова (Расія) – «З вопыту рэканструкцыі традыцыйнай гукавога асяродку рускай вёскі ў прасторы Дзяржаўнага мемарыяльнага гісторыка-літаратурнага і прыродна-ландшафтнага музея-запаведніка А.С. Пушкіна “Міхайлаўскае”»; Таццяна Пладунова (Беларусь) – «Вопыт мастацкай рэканструкцыі сямейна-абрадавай традыцыі беларусаў (на прыкладзе лельчыцкага вяселля) у навучальным працэсе ўніверсітэта культуры і мастацтваў»; Фларыян Карубі (Францыя) – «Рэгіянальная варыятыўнасць французскіх традыцыйных танцаў». Па выніках рэканструкцыі на майстар-класе лельчыцкага вяселля курсам этнафоназнаўца Таццяны Пладуновай вядомы фотамастак і блогер Альфрэд Мікус неўзабаве апублікаваў мультымедыйную падборку прыгожых здымкаў, якая ўжо «ўскаламуціла» колы неабыякавых да традыцыйнай эстэтыкі карыстальнікаў інтэрнэту.

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

Таксама 28 красавіка была праведзена вечарына смыковой і дударскай музыкі «Folk pride» ў сталічнымм клубе «Гудвін» з удзелам: вядомых мінскіх посфальклорных калектываў «Vietakh» і «Ліцьвіны»; майстроў традыцыйнай літоўскай поліфаніі sutartinės з віленскага гурта «Kaukoras»; віртуознай капэлі смыковай і дударскай музыкі Дзяніса Сухога, Стаса Чавуса і Яўгена Барышнікава; бліскучай фолк-спявачкі Наталлі Матыліцкай; эксперыментальных маладзёжных фальклорных гуртоў даследчыкаў і пераемнікаў мастацтва вуснай традыцыі з БДУКМ («Талака», «Этнасуполка», «Страла», «Агнявец», «Рáме»). Вечарына сабрала разам каля 150 прадстаўнікоў айчыннай і замежнай студэнцкай і працоўнай моладзі, апантанай рэпертуарам і стылямі выканання аўтэнтычнага фальклору Усходняй Еўропы.

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

Па аднадушным меркаванні найбольш актыўных удзельнікаў канферэнцыі, агучаным на «круглым стале», што правялі (дарэчы, у зале імя айчыннай інсітнай мастачкі Алены Кіш сталічнага этна-кафэ «Грай») па выніках форуму яго арганізатары, «Аўтэнтычны фальклор 2018» – якасны крок да сістэмнай працы па адраджэнні культурнай памяці нашага і суседніх народаў, адаптацыі традыцыйных каштоўнасцей Беларусі да сацыяльных і мастацкіх рэалій ХХІ стагоддзя.

Акадэмік з Санкт-Пецярбурга Ігар Маціеўскі, дацэнт Петразаводскай кансерваторыі этнамузыколаг Галіна Таўлай, літоўскі мастацтвазнаўца Вітаўтас Лукшас, украінскі філолаг Ярына Ставыцька, беларускі эстэтык і філосаф Энгельс Дарашэвіч, польская фалькларыстка беларускага паходжання Галіна Кутырова-Чубáля аргументавана і пераканаўча растлумачылі аўдыторыі «круглага стала», што сённяшняя глабалізацыя, па вялікім рахунку, актыўна імкнецца да ператварэння чалавецтва ў карыстальнікаў (спажыўцоў), пазбаўленых індывідуальнасці; традыцыйныя каштоўнасці ж здольны вярнуць індывідуальнасць і асобнаму чалавеку, і цэлым народам, таму, за імі – будучыня.

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

А ўдзельнікі канферэнцыі ад «цэху» практычнай фалькларыстыкі з розных рэгіёнаў Беларусі Жана Ачыновіч (Магілёўскае Падняпроўе), Святлана Балцэвіч (Заходняе Палессе), Эвеліна Шчадрына (Цэнтральная Беларусь), Алена Зачук (Віцебскае Падзвінне), Тарэса Адамовіч (Гродзенскае Панямонне) у своеасаблівым рэзанансе з мэтрамі-тэарэтыкамі падкрэслілі, што, у пошуках сучасных агульных перспектыў культуры і мастацтва чалавецтва варта памятаць пра іх вытокі ў асобных этнічных традыцыях і перыядычна звяртацца да рэгіянальнай фальклорнай аўтэнтыкі.

Загадчык кафедры этналогіі і фальклору ўніверсітэта культуры і мастацтваў Вячаслаў Калацэй прэзентаваў на «крыглым стале» выдадзены па выніках канферэнцыі з прадмовай рэктара ўніверсітэта Аліны Корбут зборнік навуковых прац яе ўдзельнікаў, які традыцыйна прысвечаны памяці аўдыявізуальнага антраполага Зінаіды Мажэйкі (1933–2014) – даследчыцы, уключанай Кембрыджскім біяграфічным інстытутам у спіс «200 вядучых жанчын-інтэлектуалаў Свету». Ён адзначыў, што павага да навуковага тэстаменту доктара мастацтвазнаўства Зінаіды Мажэйкі – няспыннай аховы і аднаўлення аўтэнтычнага фальклору Беларусі, – заўсёды з’яўляецца адным з прыярытэтаў пры планаванні далейшай работы ўжо стаўшага традыцыйным для фальклорнай супольнасці Беларусі і суседніх краін навуковага форуму – канферэнцыі «Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання».

Алег Белы
магістрант Інстытута падрыхтоўкі навуковых кадраў
Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Фота:
Даны Струнеўскай, Альфрэда Мікуса, Вячаслава Красуліна

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»
«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»
«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»
«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»
«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»

«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»
«Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»


Возврат к списку


Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў



© Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў

<img src="/bitrix/images/fileman/htmledit2/php.gif" border="0" __bxtagname="php" __bxcontainer="{'code': '<?$APPLICATION->ShowTitle()?>'}" />
windows-1251" /> <img src="/bitrix/images/fileman/htmledit2/php.gif" border="0" __bxtagname="php" __bxcontainer="{'code': '<?$APPLICATION->ShowTitle()?>'}" /> windows-1251" /> <img src="/bitrix/images/fileman/htmledit2/php.gif" border="0" __bxtagname="php" __bxcontainer="{'code': '<?$APPLICATION->ShowTitle()?>'}" /> «Аўтэнтычны фальклор: праблемы захавання, вывучэння, успрымання»